Kanceri i zorrës së trashë po rritet te të rinjtë, shkencëtarët zbulojnë një shkaktar të mundshëm që vepron që në fëmijëri

Një toksinë e prodhuar nga disa lloje të bakterit E. coli mund të jetë ndër shpjegimet kryesore për rritjen shqetësuese të rasteve të kancerit të zorrës së trashë te personat nën moshën 50-vjeçare. Studiuesit dyshojnë se ekspozimi ndaj kësaj toksine gjatë fëmijërisë mund të shkaktojë dëmtime të ADN-së që, pas disa dekadash, kontribuojnë në zhvillimin e tumoreve malinje.

Rritja e rasteve të kancerit kolorektal te të rinjtë është kthyer në një nga shqetësimet më të mëdha të studiuesve të sëmundjeve kanceroze. Një sëmundje që tradicionalisht lidhej me moshat më të shtyra po diagnostikohet gjithnjë e më shpesh edhe te personat nën 50 vjeç.

Dr. Karl Smith-Byrne, epidemiolog molekular në Universitetin e Oksfordit, beson se një nga shpjegimet më premtuese mund të lidhet me ekspozimin e hershëm ndaj kolibaktinës, një toksinë e prodhuar nga disa lloje të bakterit Escherichia coli (E. coli), që mund të jetojnë në zorrën e njeriut.

Gjatë një dëshmie para Komisionit për Shkencë dhe Teknologji të Parlamentit britanik, Smith-Byrne e cilësoi këtë hipotezë si ndoshta shpjegimin kryesor që shkencëtarët kanë aktualisht për ndryshimin e pazakontë të grupmoshave të prekura nga sëmundja.

Megjithatë, ai dhe studiues të tjerë theksojnë se lidhja shkakësore ende po hetohet dhe nevojiten kërkime të mëtejshme për të përcaktuar rolin e saktë të toksinës.

Një bakter që mund të lërë gjurmë në ADN që në fëmijëri

Kolibaktina është një substancë e prodhuar nga disa lloje të E. coli që kolonizojnë zorrën e trashë dhe rektumin.

Ndryshe nga infeksionet e zakonshme ushqimore, prania e këtyre baktereve nuk shoqërohet domosdoshmërisht me simptoma të dukshme.

Shkencëtarët kanë zbuluar se toksina mund të shkaktojë dëmtime specifike në materialin gjenetik të qelizave të zorrës.

Këto ndryshime mund të mbeten të pranishme për shumë vite dhe, në kushte të caktuara, të kontribuojnë në zhvillimin e kancerit.

Një studim i rëndësishëm shkencor, i publikuar vitin e kaluar, zbuloi se gjurmët karakteristike të mutacioneve të lidhura me kolibaktinën ishin 3,3 herë më të shpeshta te pacientët me kancer kolorektal të diagnostikuar në moshë të re sesa te personat që e kishin zhvilluar sëmundjen pas moshës 70-vjeçare.

Ky rezultat sugjeron se ekspozimi ndaj toksinës mund të luajë rol të veçantë në disa raste të kancerit që shfaqen herët në jetë.

Dëmtimet gjenetike mund të fillojnë para moshës dhjetëvjeçare

Një nga zbulimet më shqetësuese të studimit është se mutacionet e lidhura me kolibaktinën duket se mund të ndodhin shumë herët, shpesh gjatë dhjetë viteve të para të jetës.

Këto ndryshime mund të krijojnë një bazë biologjike që e përshpejton zhvillimin e sëmundjes dekada më vonë.

Studiuesit zbuluan gjithashtu se rreth 15 për qind e mutacioneve nxitëse në gjenin APC, një nga ndryshimet e hershme gjenetike që mund të kontribuojnë drejtpërdrejt në zhvillimin e kancerit kolorektal, kishin lidhje me gjurmët mutacionale të kolibaktinës.

Dr. Ludmil Alexandrov, profesor në Universitetin e Kalifornisë në San Diego dhe autor i lartë i studimit, shpjegoi se këto ndryshime mund ta përshpejtojnë ndjeshëm procesin e zhvillimit të tumoreve.

“Nëse një person fiton një nga këto mutacione nxitëse deri në moshën dhjetëvjeçare, ai mund të jetë disa dekada përpara në procesin e zhvillimit të kancerit kolorektal, duke u diagnostikuar në moshën 40-vjeçare në vend të moshës 60-vjeçare”, deklaroi Alexandrov për New York Post.

Sipas studiuesve, kjo mund të ndihmojë në shpjegimin e rasteve kur kanceri i zorrës së trashë shfaqet te persona relativisht të rinj, edhe në mungesë të faktorëve të zakonshëm të rrezikut.

Obeziteti, duhani dhe alkooli nuk e shpjegojnë plotësisht rritjen e rasteve

Deri më tani, faktorët më të njohur që lidhen me rritjen e rrezikut të kancerit kolorektal përfshijnë obezitetin, pirjen e duhanit, konsumimin e alkoolit, mungesën e aktivitetit fizik dhe disa zakone të ushqyerjes.

Megjithatë, Smith-Byrne argumenton se këta faktorë nuk mjaftojnë për ta shpjeguar plotësisht rritjen e rasteve te të rinjtë.

Gjatë dëshmisë në Parlamentin britanik, ai tha se faktorët e njohur të rrezikut mund të shpjegojnë vetëm rreth gjysmën e rasteve të diagnostikuara.

Sipas tij, nuk është e besueshme që rritja e shpejtë e kancerit kolorektal te të rinjtë të jetë shkaktuar vetëm nga ndryshimet në stilin e jetesës.

Kjo ka nxitur shkencëtarët të kërkojnë faktorë të tjerë biologjikë dhe mjedisorë që mund të kenë ndikuar në shfaqjen e sëmundjes.

Ekspozimi mund të ndodhë pa asnjë simptomë

Një nga vështirësitë më të mëdha në studimin e kolibaktinës është se njerëzit mund të ekspozohen ndaj baktereve që e prodhojnë atë pa e kuptuar.

Sipas profesorit Alexandrov, ekspozimi lidhet me kolonizimin e zorrës nga disa lloje të E. coli, një proces që shpesh nuk shkakton simptoma të dukshme.

Kjo do të thotë se një person mund të ketë qenë i ekspozuar ndaj toksinës gjatë fëmijërisë pa pasur ndonjë infeksion të identifikuar apo shqetësim të dukshëm gastrointestinal.

Për shkencëtarët, ky fakt e bën veçanërisht të vështirë përcaktimin e momentit të ekspozimit dhe lidhjen e tij me zhvillimin e kancerit shumë vite më vonë.

Megjithatë, prania e gjurmëve specifike të dëmtimit të ADN-së në tumore u jep studiuesve një mundësi për të rindërtuar proceset biologjike që mund të kenë ndodhur në të kaluarën.

Pse rastet po shtohen te brezat më të rinj?

Një tjetër element që ka tërhequr vëmendjen e studiuesve është lidhja e mundshme ndërmjet ekspozimit ndaj kolibaktinës dhe brezave të lindur pas vitit 1960.

Profesor Elio Riboli, epidemiolog i kancerit në Imperial College London, tha para komisionit parlamentar se gjurmët e kësaj toksine janë identifikuar veçanërisht te persona të lindur pas kësaj periudhe.

Sipas tij, mund të kenë ndodhur ndryshime në popullatat bakteriale që jetojnë në zorrën e njeriut.

“Diçka ka ndodhur me bakteret E. coli. Duhet të ketë pasur një mutacion dhe mund të kemi të bëjmë me një bakter të ri”, deklaroi Riboli.

Megjithatë, ideja e shfaqjes së një lloji të ri bakterial mbetet hipotezë dhe nuk është konfirmuar si shpjegim për rritjen e rasteve.

Studiuesit po përpiqen të kuptojnë nëse ndryshimet në mjedis, ushqyerje apo përbërjen e mikrobiomës së zorrëve mund të kenë ndikuar në ekspozimin ndaj baktereve që prodhojnë kolibaktinë.

Studimi zbulon dallime edhe ndërmjet vendeve

Kërkimi i drejtuar nga profesor Alexandrov identifikoi gjithashtu modele të ndryshme mutacionesh në tumoret e pacientëve nga disa vende të botës.

Ndër to përfshiheshin Argjentina, Brazili, Kolumbia, Rusia dhe Tajlanda.

Këto dallime sugjerojnë se faktorët lokalë mjedisorë mund të ndikojnë në proceset që çojnë në zhvillimin e kancerit kolorektal.

Shkencëtarët besojnë se studimi i këtyre ndryshimeve mund të ndihmojë në identifikimin e faktorëve specifikë të rrezikut për popullata të ndryshme.

Në të ardhmen, rezultatet mund të shërbejnë për zhvillimin e strategjive parandaluese më të përshtatura sipas rajoneve dhe karakteristikave të popullsisë.

Megjithatë, këto mundësi mbeten në fazën e kërkimit shkencor.

Kanceri i zorrës së trashë po rritet te të rinjtë në të paktën 27 vende

Rritja e rasteve të kancerit kolorektal te personat e rinj nuk është fenomen i kufizuar vetëm në Mbretërinë e Bashkuar apo Shtetet e Bashkuara.

Sipas të dhënave të cituara nga studiuesit, incidenca e sëmundjes është në rritje te të rinjtë në të paktën 27 vende.

Në Shtetet e Bashkuara, afërsisht një në pesë diagnoza të kancerit kolorektal regjistrohet te personat më të rinj, sipas statistikave të përmendura në raportim.

Ndërkohë, të dhënat amerikane tregojnë se vdekshmëria nga kanceri kolorektal te personat nën moshën 50-vjeçare ka shënuar rritje mesatare prej rreth 1 për qind në vit që nga viti 2005.

Në janar, sëmundja u raportua si shkaktarja kryesore e vdekjeve nga kanceri në këtë grupmoshë në Shtetet e Bashkuara.

Këto zhvillime kanë shtuar shqetësimin e ekspertëve dhe kanë nxitur kërkime të reja mbi faktorët që mund të shpjegojnë ndryshimet në përhapjen e sëmundjes.

Çfarë mund të ndryshojë ky zbulim në parandalimin e kancerit?

Nëse studimet e ardhshme konfirmojnë rolin shkakësor të kolibaktinës në një pjesë të rasteve të kancerit kolorektal, kjo mund të hapë mundësi të reja për parandalimin e sëmundjes.

Shkencëtarët mund të zhvillojnë metoda për të identifikuar personat që janë ekspozuar ndaj toksinës ose që kanë një rrezik më të lartë për shkak të ndryshimeve të caktuara në mikrobiomën e zorrëve.

Po ashtu, kuptimi më i mirë i mekanizmave të dëmtimit të ADN-së mund të ndihmojë në zhvillimin e strategjive të reja për të parandaluar krijimin e tumoreve.

Megjithatë, aktualisht nuk ekziston një test rutinor i rekomanduar për publikun që mund të parashikojë zhvillimin e kancerit vetëm duke identifikuar ekspozimin ndaj kolibaktinës.

Ekspertët theksojnë se zbulimi nuk duhet të krijojë përshtypjen se çdo person që ka bakterin E. coli në zorrë është i rrezikuar nga kanceri.

Shumica e llojeve të E. coli janë të padëmshme dhe vetëm disa prej tyre kanë aftësinë të prodhojnë kolibaktinë.

Parandalimi dhe diagnostikimi i hershëm mbeten vendimtare

Pavarësisht zbulimeve të reja, faktorët e njohur të rrezikut vazhdojnë të kenë rëndësi në parandalimin e kancerit kolorektal.

Ekspertët rekomandojnë ruajtjen e një peshe të shëndetshme trupore, aktivitetin e rregullt fizik, kufizimin e alkoolit, shmangien e duhanit dhe një regjim ushqimor të pasur me fibra.

Gjithashtu, është e rëndësishme që simptomat e mundshme të sëmundjes të mos neglizhohen, pavarësisht moshës.

Ndër shenjat që kërkojnë vlerësim mjekësor janë gjaku në jashtëqitje, ndryshimet e vazhdueshme në zakonet e jashtëqitjes, dhimbjet e pashpjegueshme të barkut, anemia dhe humbja e paqëllimshme e peshës.

Zbulimi i hershëm mund të ndikojë ndjeshëm në mundësitë e trajtimit të suksesshëm.

Një hipotezë që mund të ndryshojë kuptimin e kancerit te të rinjtë

Studimet mbi kolibaktinën po hapin një drejtim të ri në kërkimet shkencore për origjinën e kancerit të zorrës së trashë.

Nëse provohet se dëmtimet e ADN-së të shkaktuara nga kjo toksinë gjatë fëmijërisë kontribuojnë në zhvillimin e tumoreve dekada më vonë, shkencëtarët mund të kuptojnë më mirë pse sëmundja po shfaqet gjithnjë e më shpesh te moshat e reja.

Megjithatë, lidhja e identifikuar deri më tani nuk do të thotë se kolibaktina është shkaktarja e vetme ose kryesore e të gjitha rasteve.

Mesazhi kryesor i studiuesve është se disa nga proceset që çojnë drejt kancerit mund të fillojnë shumë më herët sesa shfaqja e simptomave, ndoshta që gjatë viteve të para të jetës.

Kjo mund të ndryshojë në të ardhmen jo vetëm mënyrën se si kuptohet sëmundja, por edhe strategjitë për identifikimin e rrezikut dhe parandalimin e saj. /GazetaExpress /

The post Kanceri i zorrës së trashë po rritet te të rinjtë, shkencëtarët zbulojnë një shkaktar të mundshëm që vepron që në fëmijëri appeared first on Gazeta Express.

Original post Here

News
Valdeti dhe Shqiponja komentojnë lojën e Nichit: Gabim është të merresh me të…

Pas debateve në shtëpinë e “Big Brother VIP Kosova 5”, Valdeti dhe Shqiponja kanë diskutuar për lojën dhe sjelljen e Nichit. Valdeti ka thënë se raporti i tij me Nichin ka qenë gjithmonë neutral, duke mohuar se e ka ofenduar apo është përfshirë në debate me të. “Me Nichin kam …

News
“Ti je manipuluese…” – Plas debati mes Likit dhe Norës

Arlinda dhe Nora kurrqysh s’po e çojnë në shtëpinë e Vëllait të Madh. Dy banoret e Big Brother VIP Kosova po vazhdojnë të kenë debate kohë pas kohe. Sot përplasja shpërtheu për manipulim. Ndiqeni se çka ndodhi: The post “Ti je manipuluese…” – Plas debati mes Likit dhe Norës appeared …

News
Komandanti i KFOR’it Vergori në Tiranë: Po vazhdojmë optimizimin e forcave, procesi mund të kthehet prapa nëse rrezikohet siguria

Komandanti i KFOR’it, Roberto Vergori, ka marrë pjesë në takimin e 14-të të Shefave të Mbrojtjes të Nismës për Bashkëpunim në Mbrojtje (DECI), që u mbajt sot në Tiranë. Aty, Vergori, i ka informuar anëtarët e DECI-t për rolin e misionit në promovimin e sigurisë dhe stabilitetit rajonal. ‘’Komandanti i …