
Biblioteka Britanike (British Library), një nga institucionet më të rëndësishme kulturore dhe kërkimore në botë, është përballur me kritika të ashpra pas publikimit të planeve për t’i shndërruar tri salla publike të leximit në hapësira komerciale me pagesë. Vendimi shoqërohet edhe me një tjetër masë të diskutueshme: transferimin e afro 70 punonjësve të sigurisë te një kompani private. Sindikatat paralajmërojnë se ndryshimet mund të cenojnë qasjen publike në dije, të drejtat e punonjësve dhe misionin e një institucioni të financuar nga shteti.
Sipas një raportimi ekskluziv të gazetës britanike The Guardian, drejtuesit e Bibliotekës Britanike po përgatiten të zbatojnë një plan ristrukturimi, i cili përfshin kontraktimin e shërbimeve të sigurisë nga një kompani private dhe shndërrimin e një pjese të hapësirave të leximit në ambiente për biznese, sipërmarrës dhe profesionistë.
Planet kanë shkaktuar reagime të forta nga përfaqësuesit sindikalë, punonjësit dhe komuniteti akademik, të cilët kundërshtojnë zvogëlimin e hapësirave publike të dedikuara për studim dhe kërkim shkencor.
Polemikat janë shtuar edhe për shkak të pretendimeve se rinovimi i këtyre ambienteve mund të financohet me miliona paund nga fondet publike, përpara se ato të kalojnë në përdorim komercial.
Tri nga 11 sallat e leximit pritet të shndërrohen në hapësira komerciale
Sipas planit të publikuar nga Biblioteka Britanike, tri nga 11 sallat e leximit në kompleksin e saj në St Pancras të Londrës do të ndryshojnë funksion.

Bëhet fjalë për ambientet që aktualisht u shërbejnë studiuesve të shkencave natyrore dhe shoqërore.
Ato synohet të shndërrohen në hapësira fleksibile pune, të cilat do të mund të merren me qira nga kompani, sipërmarrës dhe profesionistë.
Hapësirat e reja do të ofrojnë tavolina pune, zyra dhe ambiente për takime e bashkëpunim.
Megjithatë, sipas burimeve të cituara nga The Guardian, ndryshimi mund të sjellë humbjen e rreth 340 vendeve të leximit.
Biblioteka vlerëson se riorganizimi do të prekë afërsisht 20 për qind të më shumë se 1.400 vendeve të punës dhe leximit që aktualisht ofrohen në kompleksin St Pancras.
Kjo ka ngritur shqetësime se studentët, akademikët dhe studiuesit do të përballen me më pak hapësira për të konsultuar koleksionet e institucionit.
Afro 70 punonjës të sigurisë do të transferohen te një kompani private
Një tjetër pjesë e planit parashikon transferimin e pothuajse 70 punonjësve të sigurisë te kompania private STM, duke filluar nga 1 dhjetori 2026.
Punonjësit e prekur përfshijnë roje sigurie, mbikëqyrës dhe drejtues të sektorit.
Disa prej tyre janë përgjegjës për sigurinë brenda sallave të leximit, ndërsa të tjerë monitorojnë kamerat dhe sistemet e sigurisë së ndërtesës.
Sindikatës së Shërbimeve Publike dhe Komerciale (PCS) i është komunikuar se kompania STM ka refuzuar njohjen e përfaqësimit sindikal për këta punonjës.
Si përgjigje, sindikata ka nisur procedurat e votimit për mundësinë e organizimit të grevës.
Përfaqësuesit e PCS-së e kanë cilësuar qasjen e drejtuesve të bibliotekës ndaj marrëdhënieve me punonjësit si të papranueshme.
Sindikata ngre pikëpyetje për 14 milionë paund fonde publike
Një nga çështjet më të diskutueshme lidhet me financimin e mundshëm të renovimit të hapësirave që synohet të përdoren për aktivitete komerciale.

Nick Marro, sekretar i grupit të kulturës në sindikatën PCS, deklaroi se Departamenti britanik për Kulturë, Media dhe Sport besohet se po shqyrton një investim deri në 14 milionë paund për rinovimin e sallave të leximit.
Sipas tij, përdorimi i fondeve publike për të rinovuar ambiente që më pas do t’i shërbejnë një operatori privat ngre pyetje serioze mbi përgjegjësinë institucionale dhe shfrytëzimin e pasurisë publike.
“Kjo është absolutisht qesharake. Besojmë se ky veprim ngre pyetje të rëndësishme për të ardhmen e institucioneve kulturore të financuara nga publiku, trajtimin e punonjësve dhe zotimet e qeverisë lidhur me shërbimet publike dhe të drejtat sindikale”, deklaroi Marro.
Megjithatë, financimi nuk është konfirmuar zyrtarisht.
Departamenti për Kulturë, Media dhe Sport ka mohuar se fondet janë ndarë tashmë për këtë projekt.
Nga ana tjetër, dokumente të brendshme të bibliotekës, të siguruara nga The Guardian, tregojnë se kostoja e përshtatjes së hapësirave është vlerësuar ndërmjet 8 dhe 13 milionë paundësh.
Burime të brendshme sugjerojnë se fondet mund të jenë ende në fazën e planifikimit dhe jo të miratimit përfundimtar.
Biblioteka Britanike nuk i ka konfirmuar këto shifra.
Kërkohet ndërhyrja e ministres britanike të Kulturës
Sekretarja e përgjithshme e sindikatës PCS, Fran Heathcote, i ka dërguar një letër ministres britanike të Kulturës, Lisa Nandy, duke kërkuar ndërhyrjen e saj të menjëhershme.
Heathcote argumenton se transferimi i punonjësve te një kompani private bie ndesh me zotimet e qeverisë britanike për rikthimin e disa shërbimeve të kontraktuara në administrim publik.
Në letrën e siguruar nga The Guardian, ajo ngriti pyetjen se përse një institucion shtetëror duhet të investojë në një shërbim publik dhe më pas ta kalojë atë në përdorim privat, ndërkohë që punonjësve mund t’u kufizohen të drejtat e përfaqësimit sindikal.
Sindikata ka kërkuar gjithashtu sqarime për ndikimin që riorganizimi mund të ketë në punësim.
Megjithëse drejtuesit e bibliotekës nuk kanë njoftuar largime të menjëhershme nga puna, sipas PCS-së ata nuk kanë përjashtuar mundësinë e shkurtimeve apo ristrukturimeve të ardhshme.
Biblioteka Britanike thotë se po përballet me vështirësi financiare
Drejtuesit e institucionit e arsyetojnë planin me nevojën për të krijuar burime të reja të ardhurash dhe për të garantuar qëndrueshmërinë financiare.
Sipas të dhënave të publikuara në faqen zyrtare të Bibliotekës Britanike, institucioni pret që shpenzimet e këtij viti të tejkalojnë të ardhurat me rreth 7 milionë paund.
Biblioteka thekson gjithashtu se mënyra e përdorimit të koleksioneve ka ndryshuar gjatë viteve të fundit.
Ndërsa kërkesa për shërbime digjitale është rritur, numri i vizitave fizike në sallat e leximit ka shënuar rënie.
Sipas institucionit, në Londër ekziston kërkesë e madhe për hapësira cilësore pune, ndërsa shfrytëzimi komercial i disa ambienteve do të mundësonte krijimin e të ardhurave shtesë.
Biblioteka argumenton se këto të ardhura do të riinvestohen në shërbimet e saj themelore, përfshirë ruajtjen e qasjes falas në sallat e tjera të leximit.
“Duke krijuar hapësira të reja fleksibile për bizneset, studiuesit, sipërmarrësit dhe novatorët, do të mundësojmë bashkëpunimin në zemër të zonës së njohur si Knowledge Quarter në Londër, ndërsa të ardhurat e gjeneruara do të riinvestohen në bibliotekë”, thuhet në qëndrimin e institucionit.
Drejtuesit e bibliotekës këmbëngulin se përkushtimi ndaj shkencës dhe kërkimit shkencor mbetet i pandryshuar.
Kritikat: Po zvogëlohet një hapësirë që tashmë është e mbingarkuar
Përfaqësuesit sindikalë nuk pajtohen me argumentin se sallat e leximit nuk përdoren mjaftueshëm.
Nick Marro thotë se gjetja e një vendi të lirë për të studiuar në bibliotekë është shpesh e vështirë.
“Sa herë që ndodhem në ndërtesë, është e vështirë të gjesh një vend për të punuar”, deklaroi ai.
Sipas Marro, drejtuesit e institucionit po përdorin statistikat e rënies së vizitave pa marrë parasysh rrethanat e jashtëzakonshme që kanë ndikuar në funksionimin e bibliotekës.
Ai përmendi veçanërisht sulmin e rëndë kibernetik të vitit 2023, i cili shkaktoi ndërprerje të mëdha të sistemeve digjitale dhe kufizoi qasjen në shërbimet e bibliotekës.
Sipas sindikatës, është e padrejtë që rënia e përdorimit gjatë kësaj periudhe të interpretohet vetëm si tregues i mungesës së interesimit të publikut.
Marro paralajmëroi se humbja e qindra vendeve të leximit mund të ndikojë drejtpërdrejt në cilësinë e shërbimeve dhe, potencialisht, edhe në numrin e punonjësve.
Një nga bibliotekat më të rëndësishme në botë
Biblioteka Britanike është biblioteka kombëtare e Mbretërisë së Bashkuar dhe një nga institucionet më të rëndësishme të ruajtjes së trashëgimisë dokumentare në botë.
Koleksionet e saj përfshijnë mbi 150 milionë njësi, mes tyre libra, dorëshkrime, gazeta, harta, regjistrime zanore dhe dokumente historike.
Një nga dokumentet më të njohura që ruhet në bibliotekë është një kopje e Magna Carta, dokumenti historik i vitit 1215 që konsiderohet ndër themelet e zhvillimit të së drejtës kushtetuese.
Gjatë historisë, koleksionet e bibliotekës janë përdorur nga disa prej studiuesve dhe mendimtarëve më të rëndësishëm në botë.
Mes tyre përmendet edhe natyralisti Charles Darwin, i cili zhvilloi teorinë e evolucionit përmes përzgjedhjes natyrore.
Për kritikët, shndërrimi i hapësirave publike të leximit në zyra komerciale përbën një ndryshim shqetësues të prioriteteve të një institucioni që ka për mision ruajtjen dhe shpërndarjen e dijes.
A po rrezikohet karakteri publik i institucioneve kulturore?
Debati rreth Bibliotekës Britanike ka nxjerrë në pah një çështje më të gjerë: deri në çfarë mase institucionet publike kulturore duhet të mbështeten në aktivitetet komerciale për të siguruar financimin e tyre?
Nga njëra anë, drejtuesit e bibliotekës argumentojnë se burimet e reja të të ardhurave janë të domosdoshme për të ruajtur shërbimet publike dhe për t’iu përshtatur ndryshimeve teknologjike.
Nga ana tjetër, sindikatat dhe kritikët paralajmërojnë se privatizimi i hapësirave të studimit mund të krijojë precedent për kufizimin gradual të qasjes së lirë në dije.
Një tjetër shqetësim lidhet me përdorimin e fondeve publike për investime në hapësira që më pas shfrytëzohen komercialisht, si dhe me pasojat për të drejtat e punonjësve.
Për momentin, Biblioteka Britanike mbetet e vendosur në planet e saj për riorganizimin e hapësirave, ndërsa sindikata PCS po kërkon ndërhyrje politike dhe po përgatitet për mundësinë e grevës.
Çështja pritet të vazhdojë të nxisë debat mbi të ardhmen e bibliotekave kombëtare, financimin e kulturës dhe ekuilibrin ndërmjet nevojave ekonomike dhe misionit publik të institucioneve që ruajnë trashëgiminë dhe dijen njerëzore. /GazetaExpress/
The post Biblioteka Britanike planifikon t’i shndërrojë sallat e leximit në hapësira biznesi, shpërthejnë reagimet kundër privatizimit appeared first on Gazeta Express.